شیوه های مختلف آموزش درسازمان
سمپوزيوم
•عبارت است از مجلس مذاكره تفاهم آميز و دوستانه كه عقايد و نظرات آزادانه در موارد به خصوصي كه قبلا معين مي گردد مبادله ميشود
•افراد دعوت شده در اين جلسات در موضوع صاحب نظر هستند
•سمپوزيوم با مجموعه انتشاراتي كه از قبل ارائه مي شود و هم چنين انتشار نتايج مباحث بعد از جلسات همراه است.
•بهترين و مهم ترين ويژگي آن طرح آزادانه نظر متخصصان يك حوزه براي تبادل اطلاعات است.
•بازديدهاي علمي
•عبارت است از مشاهده و تجربه اندوزي مستقيم از موضوع يا موضوعات مورد آموزش
•برنامه ريزي قبلي براي گردش علمي مهم ترين عامل بهره دهي اين شيوه است.
•مراحل گردش علمي :
1- آنچه كه قبل از بازديد بايد انجام شود
2- آنچه كه ضمن بازديد بايد انجام شود
3- آنچه كه بعد از بازديد بايد انجام شود.
•موارد كاربرد بازديد علمي
•براي افزايش دانش در زمينه مورد آموزش .
•زماني كه نشان دادن موضوعي با وسايل سمعي و بصري امكان پذير نباشد.
•وقتي كه بازديد و مشاهده مستقيم با صرفه تر باشد.
•زماني كه لازم باشد مربي در محيط واقعي مطلبي را توضيح دهد.
•زماني كه لازم است كار آموز نسبت به محيط واقعي اعتماد به نفس پيدا كند.
•روش تقسيم گروههاي بزرگ به گروههاي كوچك
•وقتي تعداد كارآموزان زياد باشد و لازم باشد كه همه آنها به نوعي درگير با موضوع يادگيري به صورت عملي شوند از اين روش استفاده مي شود.
•مراحل انجام اين روش :
مرحله اول : گروه بزرگ به گروه هاي كوچك تقسيم شود.
مرحله دوم : دستورالعمل يا موضوع كاري به گروه ها داده شود.
مرحله سوم : زمان مناسبي جهت بحث و تبادل نظر به گروه ها داده شود
مرحله چهارم : هر گروه يك نفر را به عنوان نماينده براي ارائه گزارش انتخاب و معرفي نمايد.
•بررسي موردي ( مطالعه موردي)
•بررسي يا مطالعه موردي عصاره و خلاصهاي از يك موضوع است كه چگونگي تصميم گيري ، اجراي آن و چگونگي رويارويي با مشكل ويژه اي را توضيح مي دهد.
•امكان بررسي حرفه اي و عملي را فراهم مي آورد.
•روش استفاده از بررسي موردي و مطالعه موردي :
مورد انتخاب شده در ارتباط با فعاليتهاي كلي و گوناگون از جنبه هاي مختلف باشد.
براي گسترش بخشيدن به حوزه ديد مديران در رفع مشكلات مناسب است.
در مطالعه موردي به جاي بررسي استاد مكتوب مورد مطالعه قرار مي گيرد.
•تحرك مغزي (ذهن انگيزي)
در اين روش بررسي مشكل به همراه ارائه راه حلي براي آن مورد نظر است. در جريان كار فرد در زمينه مورد نظر به نوعي كارورزي مي نمايد.
مراحل كاربرد روش تحرك مغزي :
•مساله يا مشكلي كه بايد مورد بررسي قرار گيرد به طور واضح توسط مربي يا معلم تشريح شود.
•بايد مشخص شود كه موضوع مربوط به گروهي خاص يا كل موسسه است.
•در استفاده از اين روش بايد به نكاتي توجه شود
•نكات مورد نظر در استفاده از روش تحرك مغزي
•اظهار هر عقيده اي پيرامون مساله و يا مشكل مطرح شدخه آزاد است.
•هيچ يك از اعضاي گروه حق نقد نظرات را د رحين نظر خواهي ندارد
•هدف در مرحله اول كميت نظرات است نه كيفيت آن
•همه افراد بايد در ابراز عقيده شركت نمايند
•افراد بايد تشويق شوند كه در مورد موضوع فكر كنند
•تعيين و نگهداري وقت بايد توسط مربي مد نظر قرار گيرد.
•همه نظرات بدون دخل و تصرف در آن در مرحله اول بايد نوشته شود.
•موارد كاربرد روش تحرك مغزي
•جلسات بررسي مشكلات در مورد موضوعي
•جلسات بررسي و تحليل مشكلات و دلايل آن
•جلسات راه حل يابي در مورد مشكلات
•شبيه سازي
•وقتي كاروزي و آموزش در محيط واقعي مخاطره آميز ،پر هزينه و امكان ناپذير باشد از روش شبيه سازي استفاده مي شود.
انواع آموزشهاي شبيه سازي شده :
الف- استفاده از بازيهاي مديريت
ب- آموزش از طريق استفاده از روش تمرينات داخل كازيه
ج – آموزش از طريق ايفاي نقش
•بازيهاي مديريت
•با توجه به مسائل و مشكلاتي كه مديران با آن در مورد تصميم گيري سرو كار دارند محيط بازي گونه اي شبيه سازي مي شود و فرد بايد در هر مورد تصميم مناسب را بگيرد . متناسب با تصميم فرد امتيازها به او تعلق مي گيرد.
•تمرينات داخل كازيه
•در اين روش عين كازيه نامه هاي اداري در اختيار فرد قرار مي گيرد و فرد بايد در مورد هر نامه تصميم گيري مناسب انجام دهد و هم پاسخ منايب براي نامه تهيه كند.
•روش ايفاي نقش
•در اين شيوه نقشي به فرد داده مي شود و فرد باي مطابق با ان نقش عمل نمايد
اين شيوه به دو شكل ايفاي نقش تعيين شده (با سناريوي قبلي )
و ايفاي نقش آزاد ( بدون سناريوي قبلي اجرا ميشود.
•آموزش حين خدمت
اين نوع آموزش بدون رعايت جنبه هاي رسمي در محيط كار واقعي توام با انجام فعاليت عادي فرد و يا كار آموزي صورت مي گيرد.
•اساس اين آموزش تكرار ، تجربه ،ارزيابي و تصحيح اشتباهات است
•سرپرست نقش مربي هم را به عهده دارد
•با توجه به اينكه آموزش در محيط واقعي صورت مي گيرد ، مربي همواره در دسترس است و امكان تكرار نيز وجود دارد يادگيري به حداكثر مي رسد.
•اين نوع آموزش براي آموزش و افزايش سطح مهارت بسيار مناسب است.
تفاوت آموزش حين خدمت و ضمن خدمت كدام است؟
•آموزش جواري يا دهليزي
نوعي ا«وزش حين خدمت است و همان ويژگيها را دارد به غير از اينكه مطلوبيت و كيفيت خروجي ها و محصولات ممكن است در حد مطلوب نباشد .
تفاوت ديگر اين نوع آموزش با اموزش حين خدمت اين است كه كار آموز از خط توليد اصلي به عنوان آموزش استفاده نمي نمايد.
•آموزش حساسيت ( گروه آموزشي )
اين روش بيشتر بر تغييرات رفتاري تاكيد دارد.
اهداف آموزش حساسيت :
qفراهم آموردن امكان اينكه افراد به رفتارها ، عواطف و احساسات خود حساس شده و با ديگران مقايسه كنند.
qارتقاي مهارت افراد در زمينه هاي مشاهده ،دنبال كردن و دريافت و شناختن نتايج اعمال و رفتار خود از طريق ارزيابي احساسات خود و سايرين
qتهييج در جهت تصفيه و بازسازي ارزشهاي شخصي و ايجادهماهنگي در اهداف با اعمال روشهاي دموكراتيك و عملي براي حل مسايل و مشكلات اجتماعي ،تصمصم گيريهاي شخصي و هم چنين كاربرد آن
•اهداف آموزش حساسيت (ادامه)
qفراهم آوردن اصول و بينش هاي تئوري كه بتوانند به عنوان ابزارهايي در ايجاد رابطه بين ارزشهاي شخصي ، اهداف و مقاصد رفتاري با عوامل داخلي و الزامات موقعيتي سازگاريهاي ضروري را به وجود آورد
qپبش بيني انجاماقدامات اصولي پيرامون اثرات رفتاري ، تقابلي و تعاملي شركت كنندگان در گروه آموزش با توجه به ويژگي هاي رفتاري و شخصيتي آنان
•كاربردهاي روش حساسيت در قشر هاي مختلف
üمددكاران حرفه اي
üمديران مياني و عالي سازمانها
üكليه كاركنان سازمانهاي خيريه
üمردم عوام با حرفه اي در گروه مشاغل نامتجانس
üكودكان و نوجوانان و جوانان و دانش آموزان و دانشجويان ...
•آموزش از طريق استفاده از ميز گرد
نوعي از روش بحث گروهي است با اين تفاوت كه :
افراد شركت كننده در بحث نيازي به آموزش به شكل مدرسه اي ندارند و از افراد متخصص هستند . هدف اصلي انتقال تجارب و هماهنگي در زمينه اي خاص است.
•روش سنديكا
سنديكا به گروهي از كاركنان يك صنف كه دور هم جمع مي انيد و تجربيات خود را در زمينه خاصي به اشتراك مي گدارند و در هر جلسه يك رئيس و يك منشي انتخاب شده و نتايج را به صورت بيانيه ،تصميم اجرايي يا ... اراده مي نمايند.
سنديكا ها در رمينه هاي صنعتي و آموزشي نيز تشكيل مي شود.
•گروه مجادله
نوعي روش بحث گروهي است با اين تفاوت كه :
داراي رهبر گروه و منشي نيست
آزادانه تر از بحث گروهي هم هست
محيط صميمي ، تعداد كم نظرات ، فرصت بحث و ... از ويژگيهاي بارز اين روش است.
•گروه كار
تعدادي از همكاران كه منفك از وضعيت روزانه شغلي خود دور هم جمع مي ايند كه بر روي مشكل خاصي مطالعه كنند و نسبت به رفع آن مشكل اقدام نمايند.
•روش نمايش و تشريح
در اين روش مربي با استفاده از وسايل و امكاناتي كه در اختيار دارد مراحل انجام كار را به طور كامل انجام مي دهد و افراد فرصت مشاهده و بررسي و تجزيه وتحليل مهارت و ... را دارند.
روش نمايش قبل از كار آموزي مستقيم بسيار كارآمد است.
•روش نمايش و ارائه
اين روش نيز نوعي روش نمايش است با اين تفاوت كه علاوه بر مربي ، فراگيران با وسايل و امكانات مورد نظر به شكل مدل يا واقعي تماس دارند و امكان تجربه براي آنها فراهم است .
•روش آموزش چهار مرحله اي
اولين بار در جنگ جهاني اول مورد استفاده قرا گرفت. براي اموزش فنون نطامي بيشتر مناسب است .
مراحل :
•نشان دادن
•گفتن
•انجام دادن
•كنترل
•مطالعه مربوط
متناسب با هدف اموزشي و موضوع تخصصي كتاب يا منابع مكتوب به فرد ارائه مي شود و پس از مطالعه به شيوه گروهي يا فردي مورد ارزيابي قرار مي گيرد.
•آموزش مكاتبه اي
محتواي آموزشي به صورت مكتوب براي فرد ارسال مي شود و تعامل مربي و فراگير به صورت مكتوب ( عادي يا ديجيتال ) خواهد بود .
ارزيابي مي تواند به صورت حضوري يا مكتوب انجام شود.
•روش تعليم و تعلم
ريشه در تربيت و آموزش اسلامي ما دارد .
در اين شيوه كساني كه در زمينه اي اطلاعات و مهارت بالايي دارند تعليم مي دهند و سايرين مورد تعلم قرار مي گيرند .
هر فرد متعلم ممكن است براي موضوعي ديگر در گروه خود يا براي ساير گروه ها تعليم دهنده باشد